حجت الاسلام والمسلمین سید اسدالله آوایی، مدیر مرکز اسلامی منچستر انگلستان در گفتگو با پایگاه خبری حیات، به چگونگی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه امروز پرداخت و اظهار داشت: ایمان و آگاهی دو مولفه ایثار است که اگر هرکدام نباشد، ایثار فاقد اثربخشی لازم و کافی در جامعه خواهد شد.   آوایی با بیان اینکه، جامعه باید به صورت عینی درک کند که ایثار تکلیفی الهی با نفع همگانی است و این وظیفه متصدیان فرهنگی و رسانه ها است، خاطرنشان کرد: دوران طلایی ایثار و شهادت را باید همچون تابلوئی زیبا و بزرگ در معرض چشم جامعه قرار داد و فرهنگ ایثار، شهادت و از خودگذشتگی را در جامعه نهادینه کرد.   در ادامه شرح این گفتگوی تفصیلی را می خوانید:   مفهوم فرهنگ ایثار و شهادت چیست؟   می توان گفت که رابطه ایثار وشهادت رابطه عموم  و خصوص مطلق است، یعنی شهادت در دایره ایثار قرار می گیرد و یکی از مصادیق والای ایثار شهادت است، در فرهنگ اسلامی چه برای حفظ دین و چه برای حفظ کانون خانواده و چه برای اداره  و حفظ و پیشرفت جامعه و نهایتا در همه عرصه ها صرف عمل کردن به وظایف مقرر عرفی و قانونی، نه تنها نقش گره گشایی ندارد، گاه حتی مانع اعتلا و رشد همه جانبه هم می شود. در خانواده و جامعه اگر افراد در پی آن باشند که حداقل مسئولیت های شرعی و قانونی خود را انجام دهند، با جامعه ای مواجهه می شویم که نه در آن از وحدت خبری هست و نه از پیشرفت اثری. ایثار به معنای بذل توانایی ها در مقیاسی بالاتر از وظایف و تکالیف روزمره و عادی است و تنها کسانی اهل ایثار خواهند بود که آرمانی می اندیشند و قله ها را مد نظر دارند. ایثار متعلق به آدم های دارای عزم و اراده و بینش است، در کشور ما هر نهاد و سازمانی که بر اساس آرمان ها و هدف های متعالی شکل گرفته، رشد جهشی باور نکردنی داشته است و نهادها و سازمان هایی که بر اساس رفع تکلیف عمل کرده اند، کوچک و به اصطلاح کوتوله مانده اند. بسیج یکی از آن نهادهای آرمانگرا است که اعضای آن از بدو تولدش بر اساس فرهنگ ایثار گرد هم آمده اند و ایثار عمر، ایثار مال ، ایثار آبرو و ایثار جان به عنوان والاترین سرمایه هر انسان، یعنی شهادت، از بنیادی ترین اصول این نهاد بوده است.   چگونه می توان فرهنگ ایثار و شهادت را در جامعه امروز بازشناساند؟   باید با ابزار گوناگون مخصوصا تولید فیلم و سریال این مسئله را تبلیغ و ترویج کرد، آنانی که با ایثار جان خود عزت و استقلال کشور ما را بیمه کردند، فرهنگ لغت ذهن و فکر آن ها در مسائل اجتماعی و سیاسی از عبارات " به من چه؟" و "به شما چه؟" خالی بود، وقتی یک بسیجی دید پای حاکمیت ارضی کشور و پای دین مطرح است، نگفت: به من چه؟ کشور ارتش دارد برود و دفاع کند و همچنین، پدران و مادران قهرمان تر از آنان به فرزندان خود نگفتند به شما چه؟ دیگران هستند، ما همه در یک جامعه زندگی می کنیم و باید نسبت به آن حساسیت داشته باشیم.   ایثار دارای چه مولفه هایی در زندگی امروز است؟   جامعه چه مدرن و چه سنتی، اگر اخلاق محور و ایمان محور نباشد، قطعا فاقد مولفه های ایثار خواهد بود. ایثار حقیقی و نهادینه شده بدون ایمان فاقد معنا است، حتی ایثار بدون ایمان، شاید فاقد توجیه اخلاقی هم باشد. ایثار برای چه کسی و برای چه چیزی؟ ایثار از بزرگترین کرامت های اخلاقی است، امام علی (ع) فرمودند:"العفو تاج المکارم"، گذشت تاج مکارم و فضایل اخلاقی است، هر چند این حدیث ناظر به مسائل اخلاقی فردی است، یعنی گذشت نسبت به دوست، همسر و همکار و.... اما قطعا گذشت از مال و جان و آبرو برای سعادت انسان های دیگر هم در همین مفهوم می گنجد، چگونه ممکن است، جامعه ای مدرن یا سنتی به بلندترین درجات اخلاق و مکارم اخلاقی یعنی ایثار برسد، ولی فاقد ایمان باشد، بنابراین، اولین و مهمترین مولفه ایثار ایمان است و دومین مولفه آن در جامعه، بینش، دانش و آگاهی است. اگر ما به لحاظ اخلاقی ایثارگر باشیم و قدرت تشخیص نداشته باشیم که آیا در این مقطع هنگامه ایثار مال است یا ایثار دانش یا ایثار جان و یا ایثار بخشی از وقت خود برای دیگران، یا این ویژگی مهم اخلاقی را درست به کار نمی گیریم و یا در جای مناسب خود از آن استفاده نمی کنیم که نتیجه هر دو یکی و فاقد اثربخشی لازم است.   چگونه می توان این فرهنگ را متناسب با زندگی امروز تعریف و اجرایی کرد، عدم احترام به حقوق توسط شهروندان، نبود صداقت، پایمال کردن حق دیگران مصداق همین کمرنگ شدن روحیه ایثارگری است .اصولا، چرا روحیه ایثارگری در زندگی امروز کمرنگ شده است؟   شرایط سخت در هر جامعه ای آدم ها را بیشتر به هم نزدیک می کند، میل به فداکاری و گذشت بیشتر نمود می یابد، در دوران دفاع مقدس مردم، مخصوصا در شهرهای جنگی از امکانات اولیه زندگی بی بهره ولی سرشار از روحیه ایثار بودند. به یاد دارم گاه در شرایطی زندگی می کردیم که نه آب داشتیم و نه برق و نه سوخت برای گرم شدن، قند و چای و صابون و لوازم شوینده جیره بندی و گاهی همین جیره ها هم قطع می شد، اما مهربانی و صفا و ایثار بود و گلایه ای هم نبود. بعد از اتمام جنگ خیلی ها آن شرایط و روحیه حاکم بر آن فضا را از یاد بردند، وظیفه رسانه ها بوده و هست تا همیشه یاد آوری کنند که کجا بوده ایم و به کجا رسیده ایم، انسان موجودی فراموش کار است. رفاه عمومی مردم و گردش ثروت در میان جامعه شاید از اول انقلاب تا کنون ده ها برابر شده است، با این حال، مسابقه برای ثروت اندوزی، بین قشر وسیعی از جامعه سال به سال شتاب بیشتری می گیرد، مخصوصا اگر شاهد این مسابقه در بین مسئولان، ولو تعداد اندکی از آنان باشیم روحیه ایثارگری رشدی نخواهد یافت، نگاه ما به زندگی باید اسلامی باشد. حرصی که بسیاری از افراد جامعه ما بر سر مادیات و ثروت اندوزی می خورند، در میان مردم جوامع غربی که گاه هیچ اعتقادی هم ندارند، بسیار کمتر دیده می شود. دستگاه های فرهنگی ما روی این مسئله آن طور که باید و شاید کار نکرده اند. وظیفه متصدیان فرهنگی و رسانه ها است که دوران طلایی ایثار و شهادت را همچون تابلوئی زیبا و بزرگ در معرض چشم جامعه قرار دهند، اگر ایثار کرامت است، قناعت هم کرامت است، اگر گذشت از جان کرامت است، گذشت از مال در حدی که زندگی انسان را دچال اختلال نکند هم کرامت است، اگر احترام به شهدا و جانبازان ارزش و کرامت است توجه به حقوق شهروندی هم ارزش و کرامت است. متصدیان فرهنگی و رسانه ها باید توجه بیشتری به این مسایل داشته باشند و آن را در جامعه با ابزار و راه های گوناگون نهادینه کنند.   مشکلاتی که مانع نهادینه شدن فرهنگ از خودگذشتگی درجامعه می شود، چیست؟   مسایل زیادی بر سر راه نهادینه شدن فرهنگ از خودگذشتگی در جامعه قرار می گیرند که از جمله: روش زندگی نخبگان و کارگزاران جامعه، تاثرپذیری از برخی فرهنگ های بیگانه  که بعضا، فضیلت ها را رذیلت و رذیلت ها را بنام فضیلت قالب می کنند و این مسایل ناشی از نا آگاهی از فرهنگ اصیل اسلامی می باشد.   ترجیح منافع جمعی بر فردی مصداق فرهنگ ایثارگری است چطور می توان در زندگی مدرن از آن سود جست؟   پیامبر اکرم(ص) عادت داشتند داستانی را بطور مکرر برای مردم تعریف کنند، ایشان می فرمودند: روزی عده ای سوار بر کشتی شدند و یک نفر مشغول حفر سوراخی در کف کشتی شد، هر یک از مسافران که آن مرد را می دید می گفت به من ربطی ندارد، کشتی سوراخ و پس از پر آب شدن، غرق شد و همه مسافران مردند؛ و سپس پیامبر می فرمود این است داستان امر به معروف و نهی از منکر. هیچ کنشی در جامعه صورت نمی پذیرد چه خوب و چه بد مگر آن که بر سرنوشت آحاد مردم تاثیر می گذارد و این تنها شامل جامعه اسلامی ما نمی شود در فرهنگ عامه غرب الان چند عبارت معروف است: " به من مربوط نیست"  "به شما ربطی ندارد"  "مشکل خودش است"  بله سرک کشیدن به حریم خصوصی نه مربوط به من است و نه فرد دیگر و اصولا درست نیست .اما در حریم اجتماعی هم به من مربوط است و هم به شما، زیرا اجتماع را درگیر می کند. جامعه چه مدرن و چه سنتی تا نتواند بین این دو حریم فرق بگذارد فرهنگ ایثار نمود نمی یابد. باید ما بصورت عینی درک کنیم که ایثار وظیفه ای الهی با نفع همگانی است اگر چه به ظاهر چیزی از دست میدهیم ولی در حلقه بازسازی جامعه خودمان هم منتفع می شویم. باید بدانیم که از دست دادن این فضیلت اخلاقی سبب سلب نعمتها است. از امام علی(ع) نقل شده است که فرمودند:"پناه میبرم به خداوند از گناهانی که سلب نعمت میکنند." یکی از اصحاب بنام عبدالله کواء یشکری پرسید مگر چنین  گناهی داریم، فرمودند: بله، ترک صله رحم، سپس حضرت ادامه دادند : گاه خانواده ای اهل فسق و فجورهستند اما در مسائل زندگی نسبت به همدیگر مهربان و همدل می باشند و به هم کمک میکنند به همین دلیل خداوند نعمتهای خود را بر آنان سرازیر می کند و گاه هستند خانواده و فامیلی مومن، که دل هایشان با هم خوب نیست و به رفع مشکلات همدیگر نمی پردازند، خداوند نعمت را از آنها قطع میکند. مردم باید با عمق وجودشان درک کنند که نعمتهای الهی در صورتی سرازیر میشود که مکارم اخلاقی و در راس آن روحیه ایثار و گذشت در جامعه رواج یابد و از سوی دیگر مسئولان و مخصوصا رسانه ها  باید به عنوان یک وظیفه این روحیه را در جامعه ساری و جاری کنند.